NHẬT BẢN 365 # GEISHA 芸者 – DẤU ẤN NGHỆ THUẬT TRUYỀN THỐNG NHẬT BẢN

NHẬT BẢN 365 # GEISHA 芸者 – DẤU ẤN NGHỆ THUẬT TRUYỀN THỐNG NHẬT BẢN

Chuyên mục: Góc nhìn văn hoá

Khi nhắc đến Nhật Bản, có lẽ nhiều người sẽ nghĩ ngay đến hình ảnh những người phụ nữ trong bộ kimono thanh lịch, mái tóc được tạo kiểu cầu kỳ, gương mặt trang điểm đặc trưng và phong thái nhẹ nhàng, tinh tế.

Đó chính là hình ảnh thường gắn liền với Geisha (芸者) – một trong những nét văn hóa truyền thống đặc sắc của xứ sở hoa anh đào.

Nhưng đằng sau vẻ đẹp ấy là cả một hành trình học tập, rèn luyện nghệ thuật và gìn giữ những giá trị văn hóa đã tồn tại qua nhiều thế hệ.

gei0

Geisha là ai?

Trong tiếng Nhật, Geisha được ghép từ hai thành tố:

•Nghệ thuật – 芸 – Gei

•Người – 者 – Sha

Có thể hiểu Geisha là “người làm nghệ thuật” hay “nghệ nhân”. Geisha là những nghệ nhân được đào tạo bài bản về múa truyền thống, ca hát, âm nhạc, cách giao tiếp và phong thái ứng xử. Họ biểu diễn trong những buổi gặp gỡ, tiệc truyền thống và các không gian văn hóa đặc trưng của Nhật Bản.

Tại Kyoto, Geisha thường được gọi là Geiko (芸妓) . 

gei1.1

Những cô gái trẻ đang trong quá trình học tập và rèn luyện để trở thành Geiko được gọi là Maiko (舞妓).

Đây là cách gọi đặc trưng của Kyoto, thể hiện những nét riêng trong văn hóa Geisha tại địa phương.

gei3

Thời Edo – Giai đoạn nghề Geisha định hình

Nghề Geisha hình thành qua nhiều giai đoạn lịch sử, với những tiền đề từ các hình thức ca múa và biểu diễn nghệ thuật trước đó.

Đặc biệt, thời Edo (1603–1868) được xem là giai đoạn quan trọng trong quá trình định hình và phát triển nghề Geisha. Tại các khu phố giải trí và giao lưu như Yoshiwara(吉原), những người biểu diễn ca hát, múa và chơi nhạc cụ góp phần tạo nên không khí nghệ thuật trong các buổi gặp gỡ.

gei4

Một điều thú vị là trong giai đoạn đầu, người làm nghề Geisha không chỉ có phụ nữ mà còn có cả nam giới. Theo thời gian, phụ nữ dần trở thành lực lượng chủ yếu và hình ảnh Geisha nữ trở nên phổ biến hơn.

gei5.1

Tại Edo, các nhóm Geisha ở Fukagawa, Yoshiwara và những khu vực khác phát triển với đặc trưng riêng. Đặc biệt, sự phân biệt giữa Geisha – người biểu diễn nghệ thuật 

gei5.2

Và Yūjo(遊女) – phụ nữ hoạt động trong hệ thống kỹ nữ thời bấy giờ – ngày càng được thể hiện rõ tại một số khu vực.

gei5.3

Đây là điểm quan trọng giúp hiểu đúng hơn về vai trò của Geisha trong lịch sử: giá trị nghề nghiệp của họ gắn với tài nghệ biểu diễn, âm nhạc và khả năng giao tiếp. Từ đây, Geisha từng bước tạo dựng vị trí riêng bằng tài nghệ biểu diễn và khả năng giao tiếp.

gei6.7

Từ thời Minh Trị đến đầu thế kỷ XX – Văn hóa Geisha phát triển

Bước sang thời Minh Trị (1868–1912), Nhật Bản trải qua nhiều thay đổi về chính trị, kinh tế và xã hội.

Trong bối cảnh đất nước hiện đại hóa, những khu phố nghệ thuật truyền thống, được gọi là Hanamachi(花街), vẫn tiếp tục duy trì hoạt động.

Geisha tham gia biểu diễn tại các nhà hàng truyền thống, những buổi tiệc và hoạt động giao lưu. Họ không chỉ mang đến các tiết mục nghệ thuật mà còn góp phần tạo nên không gian giao tiếp mang đậm phong cách Nhật Bản. Đây cũng là giai đoạn hình ảnh Geisha được biết đến rộng rãi hơn, trở thành một dấu ấn đặc trưng trong đời sống văn hóa Nhật Bản.

gei5.4

Chiến tranh và những biến đổi của nghề truyền thống

Chiến tranh thế giới thứ hai đã gây ra nhiều tổn thất đối với các thành phố và đời sống xã hội Nhật Bản. Những khu phố truyền thống cũng chịu ảnh hưởng nặng nề.

Sau chiến tranh, cùng với quá trình tái thiết đất nước, nhiều địa phương đã nỗ lực khôi phục hoạt động nghệ thuật và đào tạo thế hệ nghệ nhân mới. Tuy nhiên, khi kinh tế và lối sống thay đổi, các hình thức giao tiếp, giải trí hiện đại ngày càng phổ biến. Hoạt động của một số khu phố Hanamachi vì thế dần thu hẹp. Câu chuyện này cho thấy một nghề truyền thống muốn tồn tại không chỉ cần những người nghệ nhân tâm huyết mà còn cần sự đồng hành của cộng đồng và các tổ chức bảo tồn.

gei5

Geisha ngày nay – Nghệ thuật được gìn giữ qua nhiều thế hệ

Ngày nay, Geisha vẫn tiếp tục hoạt động tại một số khu phố nghệ thuật truyền thống của Nhật Bản. Dù số lượng và quy mô có sự thay đổi theo từng địa phương, những nghệ nhân còn gắn bó với nghề vẫn đang tiếp tục thực hành và truyền lại các kỹ năng nghệ thuật.

Để trở thành một Geisha, người học phải trải qua quá trình rèn luyện nghiêm túc với nhiều kỹ năng:

•Múa truyền thống: Thể hiện những điệu múa mang dấu ấn văn hóa Nhật Bản.

gei6.1

•Âm nhạc: Biểu diễn các nhạc cụ truyền thống như đàn Shamisen(三味線). 

gei6.6

•Ca hát: Thể hiện những làn điệu và bài hát truyền thống.

gei6.8

•Nghệ thuật giao tiếp: Biết cách trò chuyện, ứng xử và tạo không khí phù hợp.

gei6.88

•Phong thái và lễ nghi: Rèn luyện cử chỉ, cách đi đứng và những quy tắc ứng xử.

gei6.9

Bên cạnh hoạt động biểu diễn trong các không gian truyền thống

Một số khu phố Hanamachi còn tổ chức chương trình giới thiệu nghệ thuật và giao lưu dành cho công chúng. Qua đó, văn hóa Geisha có thêm cơ hội được tiếp cận với thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế.

gei7.2

Geisha – Không chỉ là vẻ đẹp, mà còn là giá trị văn hóa

Qua nhiều thế kỷ, Geisha đã trở thành một trong những hình ảnh đặc trưng khi nhắc đến văn hóa Nhật Bản.

Đằng sau bộ kimono, lớp trang điểm và phong thái thanh lịch là quá trình học tập, rèn luyện nghệ thuật và sự kiên trì gìn giữ những giá trị truyền thống.

Lịch sử Geisha cũng phản ánh những thay đổi của xã hội Nhật Bản: từ quá trình hình thành nghề trong thời Edo, giai đoạn phát triển, những biến động sau chiến tranh cho đến nỗ lực bảo tồn trong xã hội hiện đại.

gei7.1

Geisha không chỉ là một hình ảnh đẹp của Nhật Bản.

Đó còn là câu chuyện về tài nghệ, sự kiên trì và hành trình gìn giữ những giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ.

Hiểu về Geisha cũng là một cách để chúng ta hiểu hơn về chiều sâu văn hóa và con người Nhật Bản.

Geishaposter

 

#NHẬT BẢN 365

Mỗi ngày một điều thú vị – cùng CPA Việt Nhật khám phá Nhật Bản.

----------------------------

CPA Việt Nhật

Kết nối con người - Tạo dựng lòng tin